Crita Sunan Kalijaga lan Wit Jati

Sunan Kalijaga lan Wit Jati

Jaman mbiyen wektu arep mbangun Masjid Demak, saben wali diwenehi tugas kanggo goleki cagak  utawa Saka sing digawe saking wit jati. Wektu kuwi sing intok tugas yaiku Sunan Kalijaga. Sawise oleh mandate utawa tugas kuwi banjur Sunan Kalijaga lan rombongane mangkat ninggalke Demak.

Sunan Kalijaga mangkat karo para rombongane sing setia marang Sunan Kalijaga. Wektu perjalanan Sunan Kalijaga lan rombongane ora duwe alangan apa – apa kabeh lancar. Ing tengah -  tengahing perjalanan Sunan Kalijaga nemokake Wit Jati kang dikarepake kanggo gawe cagak utawa saka  Masjid Demak.

“Woy , kanca – kanca, delengen kui Wit Jati kuwi . apik tenanan yen dienggo cagak Masjid Demak.”  Omonge Sunan marang pengikute.

“ oooo inggih – inggih leres Sunan.” Jawabe pengikute.

“ saiki to ayo ditegor wit kuwi.” Parintahe Sunan Kalijaga marang pengikute.

            Banjur kabeh pengikute Sunan Kalijaga negor wit kuwi . nanging anehe sawise ditegor, wit kuwi ora tiba, nanging malah pindah panggonan lan tetep ngadek kaya wit sing ora ditegor. Pengikute Sunan Kalijaga ngetotke wit sing pindah panggon mau. Nanging, saben di oyak – oyak wit jati kuwi terus pindah panggonan. Sunan Kalijaga lan para rombongane bingung ndeleng kedadean kuwi mau.  Sawise ndeleng kedadean kuwi mau, Sunan Kalijaga matur,

“ para sedulur – sedulurku sing ngawal awakku. Rungokno  aku arep ngomong sesok yen panggonan iki rame dipanggoni manungsa, panggonan iki tak jenengke Jati Ngaleh.”

“lho … artinipun punapa Sunan ?”

“ saka kadadean iki aku pengin jenengke Jati Ngaleh merga anduweni arti wit jati kang bisa ngaleh dhewe tanpa ana sing ngalihke. Kadadean iki bisa dadi saksi perjuangane dhewe golek cagak utawa Saka kanggo Masjid Demak.”

“ inggih Sunan.” Jawab pengikute Sunan bareng – bareng. “ daerah iki dijenengke Jati Ngaleh lan saksine inggih menika kita sedaya Sunan?” chelatune salah sawijining rombongan.

“ iya, bener sedulur – sedulurku kabeh sing ning kene sing melu aku dadi saksi jeneng Jati Ngaleh ing daerah iki.” Celathune Sunan Kalijaga.

            Sawise rerembugan kaya ngono kuwi, Sunan Kalijaga lan Pengikute teros ngoyak wit jati kuwi. Rombongan kuwi ngoyak nganthi kelangan jejak, satekane daerah gunung. Kabeh padha bingung lan padha goleki wit kang ilang mau. Sunan Kalijaga ngongkon rombongane ora ngomong babar pisan supaya wit kuwi gelem muncul maneh. Suwe saya suwe dienteni tetep wae ora njedol wit jati kuwi,  banjur rombongan Sunan ninggalake daerah kuwi. Kanggo tetengeran Sunan Kalijaga jenengke daerah maneh yaiku Cepoko. Saka tembung Cep, ora ana apa – apa” mergane bebasan wes do meneng kabeh tetep wae wit jati kuwi ora ngetok.

            Bebasan ninggalke daerah kuwi banjur penelusuran dilanjutake maneh  goleki wit kang ngilang mau. Saka Cepoko, banjur rombongan kuwi mau tekan daerah kang lumayan dhuwur yaiku daerah perbukitan. Ora let suwe goleki jebule wit kuwi manggon ing kono. Rombongan kuwi banjur bungah atine merga wit jati kuwi isa ditemokake maneh. Ning daerah kuwi kabeh rombongan lan Sunan kalijaga seneng – seneng merga wes nemokake wit kuwi mau. Sunan Kalijaga ngomong mbi rombongane,

“ Alhamdulillah wit sing digoleki ketemu ing daerah kene, daerah iki marai rombongan lan aku seneng banget merga wit sing dikarepake ketemu meneh, kanggo tetengeran daerah iki dak jenengke Suka Ramai.”

“ menika anggadahi makna napa Sunan ? “

“ maknane yaiku awake dhewe ora siya – siya lek golek lan ngetotake kayu jati iki, basan ketemu kan yo kabeh padha seneng lan bungah to ?” jawabe Suana Kalijaga.

“ ooo inggih Sunan sarujuk.” Jawabe rombongan kuwi kanthi atine bungah banget.

            Sunan Kalijaga karo rombongane terus ngetotake wit jati mau lan terus diawasi wedine yen wit kuwi ilang meneh. Rombongan lan Sunan terus mlaku ngetotake wit kuwi mau, ora krasa tekan daerah kang akeh wit jatine. Supaya wit jati kuwi ora lunga – lunga maneh banjur Sunan lan rombongane ngalang – kalangi. Banjur daerah kuwi diwenehi jeneng karo Sunan yaiku Jati Kalangan.

“ para sedulurku , aku njalok tulung , ben wit iki iso ketok gamblang nganggo ngawasi, ayo padha ditegori sebagian ing hutan iki. Supaya ora bingung lan supaya cetha kanggo ngawasi.” Perintahe Sunan Kalijaga marang pengikute.

“ inggih Sunan .” jawabane bareng – bareng.

Ora let suwe rombongane Sunan Kalijaga nglakoke apa sing diperintahake. Kabeh padha nebangi wit jati sing ning hutan kang akeh banget wit jati kuwi mau utawa dijenengake bubak yasa. Ing kono rombongan lan Sunan Kalijaga njenengke daerah kuwi Bubakan merga saka panggonan kang akeh wit jatine kang subur banjur di bubak yasa karo rombongan kuwi mau.

Usahane Suna Kalijaga karo rombongane kuwi mbuahke kasil yaiku wit kang diincer mau katon maneh berarti ora siya – siya olehe negor lan mbunderi wit jati mau. Sunan Kalijaga merintah rombongane meneh kanggo negor wit kang diincer mau.

“ ayo, dicoba negor wit jati kuwi supaya ora ilang meneh, jajalen wit kuwi bisa ambrok apa ora.” Parintah Sunan marang Rombongane.

“ inggih, Sunan wit menika badhe kitha tegoe sesarengan.” Jawabe salah sijining rombongan kuwi.

“ yawes  ayo bareng – bareng ditegor.” Jawabe Sunan kalijaga.

Bebasan wes ditegor jebule bisa ambrok wit kuwi . kabeh padha seneng , bungah atine merga ora dha ngira yen wit kuwi isa ambrok dhewe.

            Nangin sawise isa ambrok rombongan lan Sunan Kalijaga bingung carane gawa kepriye merga ora ana angkutan lan dalan kang dilewati uga angel banget . ora let suwe Sunan Kalijaga nemokake kali kang lumayan gedhe. Banjur wit jati kuwi digotong lan dijegurke ning kali kuwi supaya bisa mlaku ngetotke aruse banyu kuwi. Nanging Sunan Kalijaga lan rombongane mlaku alon – alon kanggo ngawasi lan njaga wit jati kuwi.

            Perjalanane awale lancar ora ana alangan apa – apa merga kaline kuwi ora ana watu – watu kang hambat mlakune kayu kuwi . bebasan wes intok kira – kira separate perjalanan Sunan Kalijaga karo rombongane nemokake curug kang jeru banget, saka mengkana kayu jati mau ora isa mlaku meneh. Jebule nyangkut ing watu – watu kang amba – amba merga kuwi kayune ora isa mlaku maneh. Kabeh rombongan golek usaha supaya bisa nglakokake meneh kayu kuwi , saya suwe – saya ora ana hasile kabeh kesel merga nganggo cara apa wae ora bisa.

“ ngene wae sedulur – sedulurku, iki kabeh usaha uwis dilakoni, piye yen awake dhewe leren – leren ndisek ing daerah kene.” Omonge Sunan Kalijaga.

“ inggih Sunan, sarujuk  ananging kitha sedaya badhe istirahat wonten pundi Sunan ?” celathune salah sijining rombongan.

“ eh kuwi lho ning kono ana gua, awake dhewe ayo istirahat ing gua kasebut. Ayo padha istirahat, padha salat, mangan lan saliyane. Kabeh ya padha kesel to ?” pitakone Sunan Kalijaga.

“ inggih Sunan, sumangga kitha leren – leren wonten gua menika.” Jawabe salah siji rombongane.

“ ayo. “ jawabe Sunan Kalijaga.

Sunan Kalijaga ndawuhi kabeh rombongane istirahat ing guwa kuwi. Pas istirahat, kabeh rombongan lan Sunan Kalijaga padha ngeleh banjur ana salah sawijining rombongane duwe ide kanggo nyate yaiku gawe sate wedhus, pitik uga ana sing mincing iwak ing kali kuwi. Jarene, sawise Sunan lan rombongan mau dhahar sate, tusuk satene dibuang ing Guo kuwi, ora dinyono tusuk mau berubah dadi wit pring kang duwe ambu sate wedhus.

Rombongan kang padha dhahar pitik mbalang bekas balung – balung  lan wulu – wulune berubah dadi pitik tukung, lan sing dhahar iwak mbalang eri lan ndase iwak mau berubah dadi iwak meneh. Banjur padha gumun karo kedadean mau. Ora let suwe Sunan Kalijaga lan rombongane istirahat. Ning kono Sunan Kalijaga tapa, ing tapa kuwi sunan kalijaga ketemu karo kethek. Ing tapa kuwi Sunan Kalijaga ngomong – omongan karo kethek kuwi .

“ wonten perkawis punapa Sunan, panjenenganipun wonten ing gua mriki ?” pitakone kethek.

“ iki lho aku lan sarombonganku bingung carane gawa kayu kang kejepit kuwi .” jawabe Sunan Kalijaga.

“kayu menika badhe dipungunakake kangge napa Sunan?” pitakone kethek.

“ ooo kuwi arep dienggo gawe cagak utawa Saka kanggo Masjid Demak. Aku njalok tulung marang awakmu saguh apa ora? Aku njalok tulung ewangi njipok kayu kuwi supaya ora nyangkut lan njepit ing watu kuwi.” Omonge Sunan Kalijaga.

“ inggih Sunan kula ewangi.”

Ora mikir – mikir maneh kethek mau banjur saguh karo dhawuhe Sunan Kalijaga. Jebule watu gedhe mau asline omahe kethek – kethek kang warnane abang lan putih. Sunan lan rombongane beneke kayu kang kejepit lan diewangi karo kethek – kethek kuwi merga wektune wis mepet kudu tekan Demak isuk - isuk. Bebasan wis isa , kethek – kethek mau njalok panyuwunan marang Sunan Kalijaga.

“ Sunan, kayu jati menika sampun saget uwal saking jepitan , kula lan sakanca – kanca badhe nyuwun opah.” Celathune kethek.

“ iya, apa sing dak mbok karepake ?” jawabe Sunan Kalijaga.

“ kula lan kanca – kanca bandhe nyuwun tumut kaliyan Sunan lan sarombongan menyang  tlatah Demak mbeta kayu menika.” Omongane kethek.

“ wah aku ora bisa ngabulkake apa sing mbok karepkake, merga awake dhewe wis beda donyane. Aku manungsa lan kowe bangsa kang ora isa didelok karo manungsa. Uripmu iki ya mung ning kene yaiku alam kang asri banget, kang durung kena campur tangane manungsa kang anduweni akal ala lan apik. Ngene wae kowe lan konco – kancamu tak wenehi panganan kang enak – enak  kaya ta pisang, kacang, terong, jagung lan sapanunggalane, nanging kowe lan kanca – kancamu  tak wenehi tugas.” Omongane Sunan Kalijaga.

Kethek – kethek mau ora gelem tetep kudu melu karo Sunan Kalijaga, ananging sunan ora ngintuki. Kethek – kethek mau banjur golek gara – gara supaya isa melu yaiku padha ngreoni kayu kang kejepit kuwi. Saya suwe Sunan Kalijaga saya jengkel lan nesu banjur kanggo kesaktiane Sunan kalijaga kayu mau ditugel dadi telu supaya kethek – kethek mau padha mudhuk saka kayu kasebut.

“saiki panjalokmu apa ?”

“ tumut Kanjeng Sunan menyang tlatah Demak .”

“ora aku kan wes kandha mau to.” Jawabe Sunan Kalijaga.

“ nanging kula lan kanca – konca pengin banget tumut kaliyan Sunan. Menawi alesane kados makaten ngih kula manut mawon kaliyan Sunan, lajeng nopo jejibahan kula lan kanca – konca Sunan ?” pitakone kethek.

“ ngene aku nugasi kowe lan kanca – kancamu kanggo ngrawat Gua iki. Gua iki kudu resik, nyaman, kepenak kanggo istirahat. Meja lan kursi ing gua iki ya aja dirusak ya. Gua iki tak jenengi Gua Kreo merga aku ndeleng polahmu sing kayak mau marai aku geli dhewe yaiku ngreoni kayu jati iki banjur tak tugel mlah dha tibo dhewe – dhewe lan ning kene omahmu cepak hutan lan curug kang jeru kang ish asri, seger durung ana campur tangane manungsa, mengko kowe saben setahun sepisan tak wenehi panganan kang enak – enak padha karo sing tak wenehi saiki malah bisa luweh enak maneh,  piye sarujuk apa ora ?” pitakone Sunan Kalijaga.

“ inggih sarujuk.”

“ yowes yen awakmu wis padha mudeng lan sarujuk.” Ngendikane Sunan Kalijaga.

Saka rerembugan mau antarane Sunan Kalijaga lan kethek saben setahun pisan nganakake upacara yaiu Sesajen Rewanda kanggo menehi janjine Sunan marang kethek – kethek kang njaga Guo Kreo kuwi. Nagnthi saiki warga kang tinggal ing kono isih padha ngalakokake upacara sesajen rewanda.

Bebasan wes padha sarujuk kabeh marang perjanjian mau, esuke Sunan Kalijaga lan rombongane nglanjutake perjalanan ning Demak  karo ngawa potongan kayu kang kebagi dadi 3 kuwi banjur dikenterke ing kali meneh. Ora patio suwe Sunan Kalijaga tekan Demak banjur kayu jati mau didadekake cagak utawa Saka ing Masjid Demak. 

Novilita Kusuma @ UNNES